http://www.mapo.al/index.php?z=blog&bcategory=Fabian Zhilla&id=375

Shkruan:
Fabian Zhilla

17-11-2010 13:48

“Dhurata” e Ramёs pёr Bajram

Nё urimin e tij për Kurban Bajramin kryetari i opozitës, Rama, ofroi dhe ‘dhuratën’ e tij politike pёr besimtarёt muslimanё. Nё fakt, kjo “dhuratë” ngjante mё shumё me njё apologji të tij ndaj kёtij komuniteti. Problemi i muslimanёve kryeqytetas me kryebashkiakun e tyre nis qё me projektin e qendrёs sё Tiranёs. Ky projekt pёrveç faktit se parashikon disa kulla shumёkatёshe nё pronat e kёsaj bashkёsie, nga ana tjetër, projekton një xhami tёrёsisht jashtё kёrkesave pёr madhёsinё e kёrkuar nga muslimanёt kryeqytetas. Mendohet se, sipas projektit tё qendrёs sё Tiranёs, xhamia tё ketё afёrsisht pёrmasat e asaj tё Ethem Beut, xhami qё ёshtё ndёrtuar pёr t’iu pёrgjigjur nevojave tё muslimanёve kryeqytetas tё shekullit tё 19-tё, në një kohë që qyteti kishte më shumë se një duzinë xhamish të tjera, pra gati tri herë më shumë se sot. Nёse Rama ka parasysh njё xhami si kjo nё deklaratёn e tij, atëherё kjo nuk pёrbёn ndonjë lajm por, ёshtё thjesht njё truk mediatik nё vazhdёn e përgatitjes sё tij pёr fushatёn e zgjedhjeve lokale dhe politike. Numri i besimtarёve muslimanë gjatё faljes sё Bajramit në sheshin “Skёnderbej” shkon deri nё 70 000.

Sidoqoftё, kjo deklaratё ka karakteristika të avangardёs politike dhe Rama ёshtё i njohur si politikan i avangardës. Ai nёpёrmjet kёtij qёndrimi fillimisht po ridimensionon pozicionin e forcёs sё tij ndaj kёtij komuniteti besimtarёsh. Shpesh ontologjia e sё majtёs nё kuptimin religjoz, ёshtё dukur mё afёr ortodoksёve tё Jugut. Marrëdhёniet e saj me dy komunitetet e tjera nuk kanё qenё shumë rozë. Këto marrëdhёnie u cëuan jo pak sidomos me muslimanёt, edhe nga fiksioni i Blushit, njё kosto politike kjo jo e vogёl. Para disa vitesh, forumi i Partisё Socialiste nё Korçё do tё ankohej nё lidhje me kriteret selektive tё karakterit religjioz qё pёrdoreshin atje, ku anёtarё tё besimit musliman ndiheshin tё margjinalizuar. Dhe Rama ka zgjedhur me shumё kujdes objektin, por dhe subjektin e duhur pёr kёtё qёllim. Xhamia ёshtё sa çështje infrastrukturore, por dhe morale pёr muslimanёt kryeqytetas. Kёta tё fundit ndihen disproporcionalisht tё zhvendosur, krahasuar me dy besimet e tjera. Nga ana tjetër, Kurban Bajrami ёshtё njё ngjarje qё ngrihet mbi sakrificёn. Dhe mbase kjo ‘ofertё’ mund tё jetё njё sakrificё jo e vogёl pёr Ramёn.

Pёr mё tepёr, Rama po ndjek dhe njё trend, i cili po pёrdoret me ‘sukses’ nё Europё, nё lidhje me kapitalizimin e religjonit pёr qёllime politike. Vetёm se Rama, nё ndryshim, po e shikon atё nё njё tjetёr dimension. Nёse nё Europё, parti tё ekstremit tё djathtё, nё mungesë tё çdo lloj programi konstruktiv, karakteristikë kjo e kёtyre lloj formatesh politike, po pёrdorin stigmatizimin e minorancave religjioze, siç janё aktualisht ata tё besimit musliman, pёr tё afruar mazhorancёn religjioze. Rama, nё tё kundёrt, po pёrdor ‘dhurata’ tё kёsaj natyre pёr t’u afruar me mazhorancёn religjioze, por pa stigmatizuar besimet e tjera nё minorancё nё Shqipёri. Ai tashmё ka nё koalicion dhe dy parti, tё cilat kanё konotacione tё religjioneve tё tjera si PPBDNJ dhe PDK.

Kjo lёvizje e Ramёs kёrkon gjithashtu t’i heqë ekskluzivitetin Berishёs nё lidhje me hipotekimin e votёs sё muslimanёve si votё djathtas. Shpeshherё Berisha ёshtё goditur politikisht nga opozita pёr qasjet e tij ‘orientale’, viktimizim qё Berisha ka ditur t’ua shesё muslimanёve mjaft mirё. Si duket, ky lloj mekanizmi nuk ka funksionuar dhe pёr kёtё qёllim Rama ka ndryshuar strategji.

Rama, nёpёrmjet kёtij veprimi, ёshtё nё vazhdёn e rrёzimit tё alibive tё kundёrshtarёve tё tij politikë. Pra, ai nuk ёshtё, siç portetizohet, njё politikan kundёr familjes dhe besimeve fetare. Dhe martesa e tij sё fundi, sado personale, nuk mund t’i shpëtojë kësaj lloj analize njё personi tё njohur pёr kalkulime politike si Rama. Ai po kёrkon tё risjellë nё vёmendje atё vlerё tё konfirmuar tashmё tё kulturёs shqiptare, siç ёshtё dhe harmonia midis tre religjioneve. Dhe kёtё Rama kёrkon ta bёjё, megjithëse shumë i impostuar, edhe me muslimanёt. Nё kёtё vazhdё ai synon ta ringrejё kёtё vlerё nё memorie kulturore edhe nёpёrmjet njё muzeu pёr kёtё qёllim.

Me kёtё lëvizje Rama arriti tё krijojё njё avantazh politik ndaj Berishës. Ai tashmё e ka shtrirё ofertёn e tij nё shumë dmensione, duke e diversifikuar elektoratin edhe nё pikëpamje religjioze. Me kёtё ofertё tunduese Rama arriti tё thyejё njё barrierё tё vendosur prej tij me besimtarët muslimanё prej kohёsh. Kjo manovёr duket se do t’i shkaktojё jo pak probleme Berishёs nё betejёn pёr Tiranёn. Me tё tilla teknologji politike Rama po ridimensionon formatin e tij. Ai tashmё gradualisht po përgatit figurёn e tij pёr kryeministёr. Dhe pёr kёtё qёllim, formati i tij nga nivel lokal do duhet tё kalojë nё atё kombёtar, standard i cili kёrkon marrëdhёnie tё drejta me familjen dhe religjionin. Rama, pra, e ka nisur kёtё proces dhe po kёrkon ta sfidojё Berishёn edhe nё kёto standarde. Sidoqoftё, nёse besimtarёt muslimanё shqiptarё me tё drejtё kanё nevojё imediate pёr njё xhami me sipërfaqen e duhur, shoqëria shqiptare ka nevojё për muslimanё tё integruar. Mbase kjo do të duhej tё ishte njё ofertё e besueshme përtej interesave tё pragmatizmit politik tё Rames apo dhe Berishёs.

http://www.mapo.al/index.php?z=blog&bcategory=Fabian Zhilla&id=353

Shkruan:
Fabian Zhilla

10-11-2010 13:58

Reforma në Gjyqësor

Komisioni parlamentar i Ligjeve, i dominuar nga mazhoranca, vazhdon të rrëzojë kandidaturat e propozuara nga Presidenti për në Gjykatën e Lartë dhe Kushtetuese. Kjo këmbëngulje prej më shumë se 6 muajsh shfaq disa probleme politike. Problemi i parë lidhet me individualizmin e konfliktit midis mazhorancës dhe institucionit të Presidentit. Problemi tjetër është sjellja indiferente e opozitës në këtë drejtim. Kjo e fundit është mjaftuar me polemika jo konstruktive në Komisionin e Ligjeve dhe me deklarata sporadike thuajse në zhdukje në publik. Pra, në fakt, megjithëse në opozitë, kjo e fundit duket se e ndien veten të shfajësuar nga ajo që ndodh, duke përdorur të njëjtën alibi që përdor edhe për apatinë e saj në rastin e reformave të tjera të rëndësishme ligjore.

Por problemi më i madh në të gjithë këtë ‘telenovelë’ është kompleks dhe bashkëfajësues për të dy kahet politikë. Kjo klasë e sheh pushtetin gjyqësor si ‘fëmijën e njerkës’. Ka ngelur në mëshirën e dëshirave momentale dhe pragmatiste të liderëve të partive. Është kthyer në një pronë politike që merr dhe humbet vlerë vetëm kur ‘pronarët’ e saj duan.

Në këtë drejtim, për sa kohë gjyqësori, de fakto, do të ngelet në pronësinë e politikës, shoqëria shqiptare do të duhet të përgatitet për t’u ballafaquar me një gjyqësor apatik në vazhdimësi. Shqiptarët do të duhet që, fatkeqësisht, të besojnë se gjyqtarët janë thjesht disa punonjës administrate pa status dhe në kërkim të ryshfeteve. Kur në fakt gjyqtarët duhet të jenë ushtrues të njërit prej pushteteve më të rëndësishme në shtetin e së drejtës-atij të dhënies së drejtësisë. Shqiptarëve nuk u ngelet gjë tjetër vetëm se ta shohin drejtësinë si mall dhe sistemin gjyqësor si treg, ku oferta më e mirë është ajo që përcakton kahun e të drejtës.

Pra, zgjidhja e problemit të gjyqësorit duhet të filloj pikërisht nga ndryshimi i konceptit që ka sot politika në lidhje më të. Sistemi gjyqësor nuk është as pronë e ekzekutivit por dhe as e legjislativit. Sistemi gjyqësor duhet të drejtohet dhe administrohet vetëm në bazë të parimeve kushtetuese, të cilat garantojnë një pavarësi juridike, organizative, funksionale por dhe financiare të tij. Megjithëse Kushtetuta ka një sërë nenesh të rëndësishme në këtë drejtim, ajo që vërehet praktikisht është se e drejta e disponimit dhe e shfrytëzimit të gjykatave të larta është në duart e ekzekutivit.

Cilat do të ishin atëherë disa nga reformat afatshkurtra që do ta bënin gjyqësorin de fakto të pavarur? Reforma të cilat do t’i kthenin atij dinjitetin dhe pushtetin real që i takon.

Idetë për to mund të jenë të shumta, por duke qenë se formati i këtij shkrimi nuk na lejon shumë hapësirë në këtë drejtim, ato do të përqendrohen vetëm te dy. Kjo do të bëhet duke hedhur ide të bazuara në përvojat më të mira ndërkombëtare në lidhje me reformat e sistemit gjyqësor për shoqëritë në tranzicion. Duke u nisur nga eksperienca jo e mirë aktuale e marrëdhënieve të gjyqësorit me dy pushtetet e tjera, dy do të ishin reformat që sugjerohen, të cilat në një situatë afatshkurtër do të jepnin efekte pozitive.

Së pari, gjyqtarët (përfshi këtu dhe gjyqtarët e Gjykatës së Lartë dhe Kushtetuese) duhet të zgjidhen nga një trupë e cila në përbërjen e saj nuk duhet të ketë asnjë përfaqësues politik. Në këtë mënyrë shmangen problemet si ky që po ndodh aktualisht midis Presidentit dhe mazhorancës. Dy pushtetet e tjera mund ta kontrollojnë gjyqësorin nëpërmjet ligjeve organike për këtë qëllim, dhe jo nëpërmjet kontrollit administrativ që i bëhet këtij të fundit thuajse në çdo hallkë të tij. Ky proces duhet të fillojë që nga ligji për organizmin e Konferencës Kombëtare të Gjyqtareve (në rastin e gjykatave të ulëta) dhe deri tek amendimet përkatëse, kur është rasti i ligjeve që lidhen me Këshillin e Lartë të Drejtësisë (KLD-në), apo zgjedhjen e gjyqtarëve në gjykatat e larta. Ky hap nuk i lë hapësirë asnjë force politike në të ardhmen të shprehë rezervat e veta, siç po ndodh rëndom. Vërtet ka aspekte ku sistemi gjyqësor mund të përdorë mekanizma të tjerë vetërregullues, siç është dhe rasti i Kodit të Etikës. Megjithatë, në shoqëritë në tranzicion, pa eksperiencë në çështjet e vetërregullimit, e mira është që instrumentet e përzgjedhjes, emërimit dhe organizimit të gjyqtarëve të jenë të përcaktuara me ligj. Nga ana tjetër, gjyqtarët duhet të jenë patjetër pjesëmarrës në bërjen e këtyre ligjeve, përndryshe, sipas teorive bashkëkohore, ligji nuk gëzon legjitimitet dhe mund të jetë lehtësisht i cenueshëm.

Së dyti, duhet minimizuar kontrolli politik në lidhje me buxhetin që u caktohet gjykatave, e sanksionuar kjo e drejtë fare qartë edhe nga Kushtetuta. Sot ka një institucion i cili pretendon se e mbulon këtë funksion, siç është dhe Zyra për Administrimin e Pushtetit Gjyqësor (ZAPGJ). Por asaj duhet që fillimisht t’i jepen më shumë kompetenca dhe të jetë realisht e pavarur në çdo drejtim. Zgjedhja dhe emërimet për këtë institucion duhet të bëhen nga Konferenca Kombëtare e Gjyqtarëve, që për fat të keq, edhe pse institucion Kushtetues, ende nuk ka mundur të funksionojë normalisht për shkak të mungesës së ligjit. Nga ana tjetër, buxheti i përcaktuar për gjyqësorin nuk duhet të kalojë nëpërmjet Ministrisë së Financave, por të paraqitet në Parlament drejtpërsëdrejti nga Zyra e mësipërme. ZAPGJ duhet të jetë institucioni që të gëzojë të drejtën jo vetëm për të paraqitur, por dhe për të mbrojtur buxhetin në Kuvend. Po ashtu, edhe ekzekutimi i këtij buxheti më pas, duhet të autorizohet dhe administrohet vetëm nga ZAPGJ dhe nga asnjë institucion tjetër.

Reformat e mësipërme, por dhe të tjera, duhet të jenë prioritet i ekzekutivit. Dhe në mungesë të tij duhet të jetë opozita ajo që duhet t’i shfaqë dhe t’i mbrojë ato nëpërmjet aksioneve konkrete politike. Beteja për votën e lirë dhe ajo kundër korrupsionit, nuk do të fitoheshin plotësisht nëse nuk fitohet beteja për një gjyqësor të pavarur. Në këtë drejtim, asnjë kah politik nuk mund të ketë një alibi të besueshme.

Revista mapo

Jasin Kadi “përplas” BE-në me OKB-në

31.10.2010 09:20

http://revistamapo.com/forum.php?id=2594

Jasin Kadi, ky emër mjaft i lakuar nga media dhe drejtësia shqiptare, dhe jo vetëm prej tyre, fiton pas më shumë se tetë vjetësh çështjen në Gjykatën e Përgjithshme të Bashkimit Evropian ose e njohur ndryshe dhe si Shkalla e Parë (The General Court). Kjo gjykatë, me vendimin e saj, një muaj më parë i njohu të drejtën Jasin Kadit për të hequr sekuestron preventive të vendosur ndaj pronave të tij. Ai fitoi, gjithashtu, të drejtën e nxjerrjes së emrit të tij nga lista e personave të lidhur me terrorizmin. Kjo gjykatë kërkoi mosaplikimin e vendimeve përkatëse të Komisionit Evropian nr. 1190/2008 dhe të Këshillit të Evropës nr. 881/2002 ndaj Jasin Kadit dhe bizneseve të tij. Të dyja këto vendime janë dhënë në zbatim të Rezolutës nr. 1390/2002 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara që lidhen me ngrirjen e aseteve të bashkëpunëtorëve me grupet terroriste. Lista bashkëngjitur kësaj rezolute, identike me atë të SHBA-së, u bë e aplikueshme dhe në juridiksionin e Bashkimit Evropian (BE), gjithashtu, dhe për çdo vend anëtar të OKB-së, ku bën pjesë dhe Shqipëria.
Kjo Gjykatë, pas një analize prej më shumë se 30 faqesh, cilëson se pronat e Jasin Kadit janë “ngrirë” pa pasur asnjë provë bindëse. Kjo ka bërë që këtij individi t’i cenohet e drejta e gëzimit të pronës në mënyrë të lirë. Nga ana tjetër, sipas kësaj Gjykate, Jasin Kadit nuk i është vënë në dispozicion asnjë nga provat që ai të kishte mundësinë për të bërë një mbrojtje efektive. Në vendimin e saj, kjo Gjykatë cilëson se vendosja e emrit të Jasin Kadit në listën e OKB-së është kërkuar nga Shtetet e Bashkuara. Provat e përdorura janë bazuar në artikuj gazetash të dorës së dytë si USA Today, të shkruara nga Jack Kelley, person të cilit kjo gazetë në vitin 2004 i kërkoi të jap dorëheqjen, pasi akuzohej se “kishte fabrikuar një sërë historish me profile të larta”.
Vendimi i Gjykatës Europiane nuk gjeti asnjë hapësirë në mediat shqiptare, megjithë kompleksitetin e saj sa akademik, por dhe politik që mbart. Cili është interesi i kësaj çështjeje për realitetin akademik dhe politik shqiptar?
Nga pikëpamja akademike, ky vendim gjykate i njohur ndryshe dhe si Kadi 2, pasi Jasin Kadi është gjykuar nga Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian (The European Court of Justice) në vitin 2008, ka hapur një debat të konsiderueshëm akademik në lidhje me një “përplasje” të mundshme të kompetencave të OKB-së dhe të BE-së. Thënë me fjalë më të thjeshta, me këtë vendim, institucionet e BE-së mund t’i njohin të drejtën vetes për të kontrolluar ligjshmërinë e rezolutave të OKB-së ose vendimeve të institucioneve që në “hierarkinë” e ligjeve, sipas së drejtës ndërkombëtare, qëndrojnë me lart se ato. Nga ana tjetër, kjo Gjykatë, nëpërmjet këtij vendimi, bën një kontroll juridik të sanksioneve të OKB-së në lidhje me përputhshmërinë e tyre me të drejtat e njeriut sipas Traktateve të BE-së për këtë qëllim. Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Europian, në çështjen e parë për Jasin Kadin, cilësoi se pretendimi i këtij të fundit në lidhje me procesin e ndjekur nga Këshillit i Sanksioneve të OKB-së ishte në shkelje me parimin themelor të të drejtave të njeriut. Parimi i shkelur, sipas kësaj Gjykate, ishte e drejta që i ishte mohuar Jasin Kadit për t’u dëgjuar në një gjykatë të pavarur, si dhe për një proces të rregullt ligjor/gjyqësor. Me një gjuhë të artikuluar, Gjykata e Përgjithshme e BE-së është përpjekur ta arsyetojë “përplasjen” midis BE-së dhe OKB-së. Dhënia të drejtë Jasin Kadit, nuk ka bërë gjë tjetër, por ka sjellë në vëmendje se rezolutat e Kombeve të Bashkuara mund të kontrollohen juridikisht nga gjykatat kombëtare apo rajonale. Çdo shtet anëtar, aktualisht, gëzon të drejtën e implementimit të këtyre rezolutave sipas ligjeve të brendshme. Sipas zërave akademikë, gjykatat e shteteve anëtare, duke u mbështetur në këtë vendim, mund të kontestojnë rezolutat e Kombeve të Bashkuara apo dhe institucioneve superiore si organet e BE-së, me arsyetimin se këto vendime janë dhënë në kundërshtim më standardet e të drejtave të njeriut të këtyre vendeve. Nga ana tjetër, çdo shtet mund të pretendojë se ka standarde të ndryshme të të drejtave të njeriut ose më superiore se ato të këtyre institucioneve. Sidoqoftë, këto shqetësime mund të kenë më shumë implikime jashtë BE-së sesa brenda saj. Çdo vendim apo ankim i bërë në gjykatat kombëtare të shteteve anëtare të BE-së do të duhet t’i referohet Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Europian (Gjykata e Lartë). Vendimet e kësaj të fundit janë detyruese për vendet anëtare, e cila është dhe shkalla e fundit e gjykimit në lidhje me të drejtën europiane.
Nga pikëpamja juridike, në Shqipëri, ndaj shtetasit Jasin Kadi ka ende çështje që janë në gjykim, thuajse për të njëjtat arsye juridike dhe fakte. Në këtë drejtim, duket se ky vendim i Gjykatës së BE-së ka vlerë të veçantë, pasi i vendos qartësisht “piketat” juridike mbi të cilat duhet të mbështetet edhe gjyqësori shqiptar në zgjidhjen e kësaj çështjeje dhe të ngjashmeve me të.
Nga pikëpamja politike, ky vendim mund të ketë pasoja për ligje si ai i tipit “Anti-Mafia”. Sikurse dhe rasti Kadi 2 tregon, se çdo individi apo subjekti që i janë sekuestruar pronat bazuar në supozime apo indice të paprovuara mundet fare mirë t’i godasë ato në gjykatë me pretendimin se ato janë lëshuar në shkelje të së drejtës për një proces të rregullt ligjor dhe konkretisht të së drejtës për t’u dëgjuar në një gjykatë të pavarur. Vendimi i Gjykatës së Përgjithshme Evropiane ( Shkalla e Parë) mund të shërbejë si arsyetim në këtë drejtim dhe mund t’i hapë hapësira një trupi gjykues për ta çuar këtë ligj përpara Gjykatës Kushtetuese, si një ligj jo në përputhje me parimet bazë të të drejtave kushtetuese. Ky vendim shfaq edhe një herë së BE-ja ka mekanizmat e nevojshëm ligjor për të kontrolluar ligjshmërinë e vendimeve politike që merren jo vetëm nga institucionet brenda saj, por dhe nga institucione ndërkombëtare. Institucionet shqiptare duhet ta lexojnë drejt këtë vendim dhe të kuptojnë rëndësinë e kontrollit të ligjshmërisë të çdo lloj vendimi politik, qoftë ky edhe nga institucionet ndërkombëtare.
Sidoqoftë, është për t’u cilësuar se vendimi i Gjykatës së Përgjithshme pritet të apelohet në Gjykatën e Drejtësisë. Nëse kjo ndodh, vendimi përfundimtar do të jetë ai, i cili juridikisht do të ketë forcën e precedentit. Megjithatë, çështja Kadiu 2 arriti të ngrejë një polemikë të rëndësishme juridike dhe politike. Ai arriti të përballë BE-në me OKB-në në të dyja këto dimensione. Ky vendim, nga ana tjetër, pritet të ketë pasoja sa juridike dhe politike edhe në vendet anëtare të BE-së, por dhe në shtete si Shqipëria.

http://www.mapo.al/index.php?z=blog&bcategory=Fabian%20Zhilla&id=235

POLITIKAEkonomiShoqerikultureSportargetimAktuale

Shkruan:
Fabian Zhilla

06-10-2010 09:39

Gjykata Administrative brenda thonjëzave politike

Mosvotimi i ligjit për Gjykatën Administrative në seancën parlamentare të së enjtes tregoi dhe një herë se klasa politike ka mangësi në konceptimin e përgjegjësive të saj. Toni i përdorur nga figurat kryesore të të dy kampeve gjatë debatit parlamentar të bën skeptik për zgjidhjen e shpejtë të këtij problemi. Është krijuar një precedent negativ në lidhje me reformat kryesore si p.sh. formimi i Gjykatës Administrative. Ajo përpiqet t’i shmangë ato, duke i nxjerrë në periferi dhe shfaqur problematika më “të prekshme” për publikun, si lufta ndaj korrupsionit, liria e votës, liberalizimi i vizave etj. Por, në të vërtetë, të tilla probleme përmirësohen vetëm nëpërmjet institucioneve të pavarura siç do të ishte dhe Gjykata Administrative. Opozita e sotme me sjelljen e saj në seancën e të enjtes nuk bëri gjë tjetër vetëm se i përgatiti alibinë opozitës së nesërme në raste të ngjashme. Pse sot ngurrohet të votohet ligji përkatës nga opozita? Pse pozita nuk mori në konsideratë propozimet e opozitës që në mars? Përse kërkohet me kaq ngulm kalimi i ligjit pa amendimet përkatëse? Cilat janë qëllimet politike të të dyja palëve, të cilat fshihen pas këtij ngërçi institucional? Për t’i dhënë përgjigje këtyre pyetjeve, duhet fillimisht të kuptojmë rolin e Gjykatës Administrative në kuptimin politik.

Së pari, Gjykata Administrative është një ndër mekanizmat kontrollues të akteve administrative në nivelin qendror dhe lokal. Kështu, çdo akt administrativ i qeverisë apo i qeverisjes vendore mund t’i nënshtrohet kontrollit nga kjo gjykatë. Kjo mund të bëhet në rastet kur akti administrativ normativ apo individual bie ndesh me Kushtetutën, aktet ndërkombëtare edhe me ligjet e Parlamentit. Pra, kjo gjykatë ka një rol përcaktues në lidhje me kontrollin e ligjshmërisë së ekzekutivit. Ajo fare mirë mund të kthehet në një barrierë ‘administrative’ për çdo lloj përçartjeje ligjore të ekzekutivit. Kontrollin e ekzekutivit e ka luajtur deri diku me sukses Gjykata Kushtetuese, por ky rol ka marrë pa dashur edhe ngjyrime politike. Gjykata Administrative ka funksione më praktike dhe u përgjigjet më shpejt kërkesave të tregut. Pra, nëse Gjykata Kushtetuese ka një kontroll mbi ekzekutivin, por dhe legjislativin në planin makro dhe sporadik, Gjykata Administrative ka kontroll në nivelin mikro në lidhje me çështjet e ditës.

Së dyti, kjo gjykatë minimizon pushtetin ekzekutiv, duke prishur balancat e forcës midis pushtetit dhe individit. Ky i fundit përfiton një avantazh më shumë kontrolli ndaj pushtetit ekzekutiv. Kështu, çdo akt administrativ që prek qoftë individin por dhe biznesin në marrëdhëniet e tij me shtetin, do të kalojë përmes kësaj gjykate. Pra, qytetarëve u shtohet dhe një mjet tjetër juridik më efikas ndaj organeve shtetërore në të dy nivelet. Këtu do të përfshiheshin sidomos ato akte individuale që cenojnë direkt interesat e qytetarëve, si lejet apo licencat e ndryshme, shpronësimet, gjobat, taksat, tatimet, doganat etj.

Së treti, kjo gjykatë mundet fare mirë që nëpërmjet akteve të saj të godasë korrupsionin në administratën publike në mënyrë indirekte. Çdo ankesë e cila mund të lidhet me keqmenaxhimin e ofrimit të shërbimeve, siç janë sidomos rastet e licencave apo dhe gjobat selektive që vendosen shpesh nga subjektet shtetërore, mundet fare mirë të gjejnë përgjigje në këtë gjykatë. Ky institucion luan dhe rolin e gjykatës së shkallës së dytë, në lidhje me vendimet administrative që jo pak herë lënë për të dëshiruar për cilësinë e tyre. Kjo gjykatë, duke qenë një gjykatë e specializuar, do të ndikojë në rritjen e cilësisë së akteve administrative, me pasojë shfuqizimin e tyre. Gjykata Administrative bën të mundur evitimin e ndikimit politik në vendimet administrative. Pra, Gjykata Administrative nuk është vetëm një gjykatë e specializuar, e cila do të përshpejtonte shumë gjyqe të rëndësishme. Nuk është thjesht një mekanizëm i cili ndihmon zhvillimin e tregut. Vendimet e kësaj gjykate nuk i sjellin shoqërisë vetëm përfitime në kuptimin ekonomik. Por kjo gjykatë luan dhe një rol mjaft të rëndësishëm politik, siç është kontrolli ligjor i akteve administrative të ekzekutivit apo dhe i abuzimeve të administratës publike. Me pak fjalë, ngritja e kësaj gjykate dobëson rolin e pushtetit ekzekutiv. Janë pikërisht këto arsyet të cilat e bëjnë klasën politike dhe sidomos opozitën t’i shmanget këtij procesi. Pse? Sepse kasta politike është shumë më pragmatiste dhe shumë më pak e interesuar për drejtësinë sociale. Kështu, opozita përpiqet të shmangë miratimin e ligjit në këtë moment, sepse ajo humbet rastin për të emëruar gjyqtarët që do t’i shërbenin më shumë kësaj force. Nga ana tjetër dhe pozita, nisur nga kushtet oportune aktuale, përpiqet të përshpejtojë miratimin e ligjit me të njëjtin objektiv. Shqetësimi i politikës, pra, duket se nuk është te ligji per se, por se cila forcë politike do bëjë ekzekutimin e tij.

Nacionalizmi përmes fesë

Nacionalizmi përmes fesë

http://www.mapo.al/index.php?z=lexo&category=0&id=2608&titulli=nacionalizmi-permes-fese

SHKRUAN: Fabian Zhilla 29-09-2010 15:17 Gazeta Mapo

Një i ri aksidentohet nё jug tё Shqipёrisё dhe shkaku, sipas disa versioneve ende të pa konfirmuara nё njё vendim gjykate, ishte moskomunikimi nё gjuhën shqipe por nё një gjuhё tё huaj. Kjo ngjarje çuditёrisht detyroi shumё politikane tё akuzojnë, por dhe tё shfajёsohen, por nxiti dhe shumё analistё tё shpalosin polemikat e tyre. Gazetat u mbushën me komente dhe kjo ngjarje u bё subjekt dhe i disa emisioneve televizive. Por çfarë kishte tё veçantë nё tё gjithё kёtё ‘aksident’, qё tё ndizeshin kaq shumë qirinj? Cila qe kjo gjuhë qё provokoi gjithё kёtё debat? Kjo ishte gjuha greke. Motivi, jo i aksidentit, pasi kёtё ende nuk e dimë, por i tё gjithё kësaj polemike politike, ёshtё njё shkasë që lidhet me Greqinё. Sipas tё indinjuarve, shkasa ishte keqkuptimi gjuhësor ku dikush kish folur shqip dhe tjetri greqisht. Si tё mësuar me ‘grindje’ tё kësaj natyre, nuk na bёnё përshtypje show off-t e Bollanos, zyrtarëve tё PBDNJ-së apo dhe emocionet politike tё disa deputetёve grekë. Po ajo qё tё bёn përshtypje ёshtё paradoksi qё ka prodhuar kjo ngjarje. Nё njёrёn anё PBDNJ pretendon se motivet e ‘krimit’ lidhen me ndjenja nacionaliste shqiptare. Dhe nga ana tjetër Mitropoliti i Gjirokastrës, Dhimitri Sianidhi, nё meshёn e mbajtur pёr tё ndjerin, e paraqiti ngjarjen si martirizim pёr hir tё krishtërimit. Ai e rreshtoi viktimën Guma nё radhёn e martirёve ortodoksë tё rёnё nё Shqipёri qё nga ‘sundimi turk’(“Gazeta Shqiptare”, 24/09/2010). Pra, bakgroundi i meshës kishte tone të nacionalizmit grek. Leksiku i Metropolitit tё Gjirokastёr tё çon nё njё silogjizëm tё thjeshtё, atё se kush vdes pёr hir tё gjuhës greke ёshtё martir i krishterimit. Ky silogjizëm tё rifreskon, qoftё edhe pa dashje, tezat e hershme tё Megalidesё, sipas sё cilës çdo ortodoks ёshtё grek. Pra, kushdo që vdes për diçka që lidhet me kozmografinë greke vdes në emër të të gjithë ortodoksisë. Nё fakt, feja sipas literaturës ёshtё njё ndёr përbërësit kryesorë tё nacionalizmit modern. Sipas Rieffer (2003), shumё nga lëvizjet nacionaliste tё shekullit 20-tё kanё pasur njё motiv tё fortё religjioz. Smith (1999) nënvizon se feja ёshtё përdorur gjerёsisht si mekanizёm nё konsolidimin e nacionalizmit modern polak, irlandez dhe izraelit. Nga ana tjetër, Spohn (2003) cilëson se nacionalizmi modern ka kombinuar me shumё efikasitet fenё dhe kombin pёr ngritjen e tij. Ai gjithashtu nёnvizon se pёrzierja fe - komb ёshtё përdorur edhe si një mekanizёm mbrojtёs ndaj qasjeve tё fundit tё globalizmit. Ndёrsa nacionalizmi fetaro-etnik nё Ballkan ka rrёnjё tё hershme historike. Ivekovic (2002) nёnvizon se besimet fetare nё Ballkan janё imponuar qёllimisht nё projekte etniko-nacionale. Ai shprehet se ‘politizimi i fesё ёshtё ndjekur nga konfesizimi i jetёs publike, duke garantuar privilegje pёr ata qё dominonjnё zgjedhjet politike’. Dhe kjo lloj qasje vazhdon tё jetё eminente dhe nё vende tё cilat i janё bashkuar Komunitetit Europian prej kohёsh, siç ёshtё dhe shteti grek. Nё kёtё shtet kjo pёrzierje ka lujatur njё rol tё rёndёsishёm jo vetёm nё sjelljet me fqinjёt, por edhe nё politikat e emigracionit, atё qё Triandafyllidou dhe Veikou (2002) do ta cilёsonin si ‘Hierarkia e grekëzimit’. Sipas tyre, edhe politikat e emigracionit tё shtetit modern grek do tё bazoheshin nё kritere nacionale dhe fetare, ku prioritet do t’i jipej tё ashtёquajturve grekё Pontic (tё cilёt vinin nga bregu lindor i Detit tё Zi) dhe atyre qё vinin nga ‘Vorio Epiri’. Kёta tё fundit definoheshin si ‘shtetas shqiptar kryesisht nga jugu i Shqipёrisë, me origjinё greke dhe me fe ortodokse’.

Cili ёshtё shqetёsimi?

Pikёsёpari, pёrdorimi i fesё ortodokse nё interes tё nacionalizmit grek do tё krijonte fillimisht pakёnaqёsi brenda komunitetin ortodoks shqiptar me kombёsi shqiptare. Grekëzimi i ortodoksëve shqiptarë apo e anasjellta do tё nxirrte Kishёn ortodokse shqiptare nga funksioni i saj fetar dhe do ta kthente atë nё njё makineri propagandistike pёr shtetin fqinj. Ortodoksёt me kombёsi shqiptare me tё drejtё do ta shihnin Kishёn ortodokse jo mё si njё kult besimi, por si njё ‘pёrfaqёsi diplomatike’ tё njё shteti tё huaj.

Pikёsёdyti, lidhja e martirizimit fetar me gjuhёn do t’i sillte mjaft probleme njё shoqёrie e cila rrethohet nga shumё fqinjё, tё cilёt janё shumё të ndjeshëm nё çёshtjet e kombit dhe fesё. Paramendo çfarё pasigurie mund tё prodhojё kjo brenda shtetasve shqiptarë tё cilёt flasin gjuhё si serbo-kroatishtja. Nga ana tjetër, një ngjarje e tillë sporadike, por e ngritur në fenomen, mund tё shkaktojë efektin domino. Nё rast se një shqiptar mund të ‘aksidentohet/vritet’ nё Greqi se flet shqip mundet fare mirë tё politizohet dhe tё konsiderohet dhe ai si martir i fesë që përfaqëson, p.sh. fenë myslimane ose atё katolike. Kjo mund të ndodhë edhe me shtetasit maqedonas.

Shqiptarëve sot e tutje, mbase do t’u duhet tё tregohen mjaft tё kujdesshёm, tashmё, dhe nё aksidentet rrugore nё tё cilat makina e aksidentuar mund te jete me targa greke. Edhe ky artifakt fare mirё mund tё interpretohet si ‘martirizim pёr shkak tё gjuhёs ose fesё’.

Pёr kёtё qёllim, prononcimet e klerit ortodoks duhet tё jenё shumё mё tё kujdesshme nё ngjarje tё kёsaj natyre. Besimet fetare kanё njё rol tё rёndёsishёm nё kohezionin social. Shoqёria shqiptare me njё maxhorancё tё theksuar muslimane ka treguar se ёshtё shёmbull i harmonisё fetare ne Europё. Pёrfshirja e fesё nё çёshtjet e nacionalizmit do ta prishte kёtё harmoni dhe do tё krijonte pasiguri dhe konflikte tё paqёna. Nё meshёn e tё ndjerit Guma, Metropoliti i Gjirokastrёs ndёr tё tjera u duk sikur bёri dhe njё kryqёsizim tё nacionalizmit grek.

http://www.mapo.al/index.php?z=blog&bcategory=Fabian%20Zhilla&id=181

POLITIKAEkonomiShoqerikultureSportargetimAktuale

Shkruan:
Fabian Zhilla

21-09-2010 12:39

Sinqeritet i Presidentit

Nё takimin e tij tё radhës nё Kёshillin e Lartё tё Drejtёsisё, Presidenti Topi do tё risillte nё vёmendje problematikёn qё ka ngёrthyer gjyqёsorin shqiptar. Ai do tё pёrdorte disa fjalё kyçe tё cilat herё tё duket sikur tingёllojnё individualisht pёr gjyqtaret dhe herё pёr tё gjithё sistemin. Fjali si “sistemi i drejtёsisё duhet të jetë më i vëmendshëm, më i kujdesshëm, më profesional, duhet të demonstrojë më shumë protagonizëm … [dhe se ] “sistemi i drejtësisë nuk mund të rrijë si spektator”, janё padyshim fraza tё cilat nёnvizojnё pёr tё disatёn herё nё gojёn e Presidentit se ku ёshtё situata e gjyqёsorit sot.

Megjithatё, ajo qё zakonisht i mungon retorikёs sё institucionit qё ky President përfaqëson, ёshtё se nuk mjafton vetёm identifikimi i problemit por dhe i mbajtjes sё pёrgjegjёsisё pёr tё. Nё shumicёn e prononcimeve tё kёtij insitucioni tё krijohet ideja se ai nuk ёshtё njё institucion publik, por njё shoqatё jo-qeveritare qё monitoron gjyqёsorin. Presidenti nё shumё raste merr dhe karakter akademik, duke i trajtuar gjyqtarёt si studentё tё cilёt kanё nёvojё tё mёsojnё sesi duhet tё sillen me publikun dhe si tё mbrojnё veten e tyre ndaj sulmeve politike. Por, a duhet edhe Presidenti tё ndihet fajtor pёr kёtё situatё? Pa dyshim qё po dhe ato janё sa institucionale por dhe morale. Lex non distinguitur nos non distinguere debemus (ligji nuk favorizon dikё prandaj dhe ne jemi tё detyruar tё mos favorizojmё).

Sё pari, ligjёrisht Presidenti ka tё gjitha mundёsitё pёr tё ushtruar njё kontroll nё strategjitё e sistemit gjyqёsor. Sipas Kushtetutёs, Presidenti emёron anёtarёt dhe kryetarin e Gjykatёs Kushtetuese dhe atё tё Gjykatёs sё Lartё; Gjykata Kushtetuese nuk mund tё vihet nё lёvizje pa kёrkesёn e Presidentit; Ai ёshtё gjithashtu kryetar i Kёshillit tё Lartё tё Drejtesisё (KLD); ky Kёshill me propozimin e Presidentit zgjedh zёvendёskryetarin, i cili dhe e menaxhon atё praktikisht; Presidenti emёron gjithashtu dhe Prokurorin e Pёrgjithshёm (nenet 125-149). Pra nёpёrmjet emёrimeve nё gjykatat mё tё larta, Institucioni i Presidentit i ka tё gjitha mundёsitё pёr tё ushtruar politikat apo vizionet e tij nё sistemin e drejtёsisё. KLD-ja, e cila drejtohet prej tij, ka jo vetёm rol organizativ, por dhe inspektiv. Pra, Presidenti ligjёrisht dhe institucionalisht ka mundёsi objektive pёr tё ndryshuar diçka nё mёnyrё themelore nё sistemin e drejtёsisё.

Sё dyti, koha nё dispozicion qё ka pasur ky President ka qenё plotёsisht e mjaftueshme pёr tё realizuar tё paktёn njё politikё rrёnjёsore nё lidhje me luftёn ndaj korrupsionit dhe instalimin e meritokracisё nё drejtёsi. Janё rreth 4 vjet qё Presidenti Topi kryeson KLD-në dhe nё mandatin e tij numri i emёrimeve tё gjyqtarёve, por dhe ndryshimet nё sistemin gjyqёsor nё pёrgjithёsi, kanё qёnё nga mё dinamiket. Kujtojmё kёtu mbylljen dhe hapjen e disa gjykatave nё vend si dhe emёrimet sё fundi nga KLD tё shumё gjyqtarёve nё disa gjykata apeli tё rёndёsishme apo dhe ato tё karrierёs. Nёn mandatin e kёtij Presidenti ende nuk ёshtё arritur tё pёrfundohet njё sistem vlerёsimi pёr gjyqtarёt, i ngelur nё faza eksperimentale. Ende KLD-ja e kryesuar prej tij i emёron gjyqёtarёt nё kushte anonimiteti. Megjithёse Konferenca Gjyqёsore Kombёtare ka dёshtuar nё funksionimin e saj, ende nuk ka njё ndryshim nё ligjin e saj pёrkatёs. Mungon njё strategji e qartё nё lidhje me luftёn ndaj korrupsionit nё sistemin e drejtёsisё, e cila tё jetё e iniciuar nga Presidenti me ndihmёn e komunitetit tё gjyqtarёve. Me pak fjalё, Presidenti nuk mund tё shfajësohet publikisht duke kritikuar gjyqtarёt nё mbledhjet e KLD-së apo sa herё pёruron ndonjё ambient tё ri gjykate. Ky institucion duhet tё pranojё pёrgjegjёsitё e tij pёr dёshtimin e sistemit tё drejtёsisё dhe tё tregohet i sinqertё. Nuk mund tё mёsosh gjyqtarёt si tё sillen me politikanёt, kur vetё Presidenti bёn politikё me ta. Pёr atё qё sot ndodh nё gjyqësor, Presidenti duhet tё marrë pёrgjegjёsitë e tij.

http://www.mapo.al/index.php?z=blog&bcategory=Fabian+Zhilla&id=164

POLITIKAEkonomiShoqerikultureSportargetimAktuale

Shkruan:
Fabian Zhilla

16-09-2010 12:17

Krimi ekonomik dhe konflikti i interesit politik

Ndryshimet e koalicionit qeverisës hapën siparin e një diskutimi të ri në lidhje me brishtësinë e qeverisjes aktuale, duke asnjanësuar një aspekt pozitiv në këtë rokadë: Akuzat që lidhen me ish-ministrin e Ekonomisë, Prifti. Pra, nëse kjo lëvizje është bërë pikërisht për të pastruar koalicionin nga ’mëkate’ që lidhen me krimin ekonomik, atëherë duhet mirëpritur. Por nëse ato lidhen me trafik kontrolli brenda koalicionit qeverisës, atëherë analiza e ndryshimeve të fundit humbet çdo lloj interesi pozitiv. Është shumë e rëndësishme të evidentohet se krimi ekonomik është aktualisht një ndër krimet më problematikë në arenën ndërkombëtare. Vetë fakti që ai kryhet nga njerëz me pozitë dhe pushtet dhe jo vetëm, e bën luftën ndaj këtij krimi mjaft të vështirë.

Krimi ekonomik sot është një ndër krimet më shqetësuese edhe për vende me institucione tradicionalisht të konsoliduara siç janë ShBA dhe Komuniteti Europian. Vetëm në vitin 2004 në Mbretërinë e Bashkuar biznesi vendas do të humbte rreth 40 bilionë Paund ose rreth 100 milionë Paund në ditë nga krimi ekonomik (BBC 17/10/2004). Ekonomia gri në vende si Spanja dhe Italia përbën rreth 20 % të GDP-së. Ndërsa në ShBA vetëm vlera e aseteve të konfiskuara si rezultat i pastrimit të parave për vitin 2001 shkonte në rreth 386 milionë Dollarë. (Reuter dhe Truman 2004).

Për këtë arsye lufta ndaj krimit ekonomik kërkon mbi të gjitha një aksion politik dhe më pas institucional. Nuk mund të pretendosh që të drejtosh ekonominë e vendit sipas parimeve të tregut të lirë, kur vetë klasa politike është iniciuese e monopoleve apo oligopoleve. Kur shumica e bizneseve që kontrollojnë ekonominë e vendit kanë lidhje të forta me kastën politike. Kur për çdo ndërtim do të duhet të mendosh për taksën ‘politike’. Do të tregoheshim naivë nëse do ta quanim të fituar betejën ndaj krimit ekonomik dhe korrupsionit pa një angazhim të sinqertë të të gjithë klasës politike.

Krimi ekonomik në Shqipëri ka njohur një rritje shqetësuese pikërisht për vetë klimën korruptive që e karakterizon këtë shoqëri. Sipas statistikave më të fundit të Policisë së Shtetit, që datojnë vitin 2008, vetëm gjatë atij viti janë goditur 40 grupe, 11 grupe më shumë se në vitin 2006 dhe 29 më shumë se në vitin 2005. Është për t’u theksuar se ky është vetëm numri i organizatave të goditura dhe jo i atyre që operojnë në vend. Megjithatë, në të gjithë këtë bilanc të dhënash nuk figuron asnjë figurë e lartë publike qoftë nga pozita por dhe opozita. Me pak fjalë, nëse ka disa arritje modeste në luftën ndaj krimit ekonomik ‘jo politik’, kjo nuk ndodh në atë ‘politik’. Pse ndodh kjo?

Së pari, klasa politike është në konflikt të hapur interesi me çfarëdo lloj iniciative apo reforme që lidhet me luftën kundër krimit ekonomik. Nuk mund të presësh nga qeveritarë apo opozitarë, të cilët lakohen rëndom për përfshirje në biznese të dyshimta, që të ndërmarrin hapa konkretë në luftën kundër krimit ekonomik.

Së dyti, institucionet të cilat merren me luftën ndaj krimit ekonomik janë krejtësisht të varura nga ekzekutivi. Si Drejtoria e Përgjithshme e Parandalimit të Pastrimit të Parave pranë Ministrisë së Financave dhe Drejtoria e Krimit Ekonomik pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë janë nën kontrollin e ekzekutivit. Edhe Task Forca e ngritur për këtë qëllim nuk ka infrastrukturën e duhur si në njerëz dhe mjete për të investiguar këtë krim kaq kompleks.

Për këtë shkak, ndryshimet e fundit qeveritare nuk përbëjnë ndonjë interes të veçantë nëse përfundojnë këtu. Ajo çfarë publiku pret me ngulm është se si do të përfundojnë çështjet e nisura për korrupsion dhe krim ekonomik. Sot ky është imperativi moral qeverisës. Ka një tregues për të kuptuar nëse ndryshimet e fundit kanë si qëllim luftën ndaj krimit ekonomik. Dhe ky do të ishte që këto ndryshime të vazhdonin edhe brenda kampit blu.